მემკვიდრეობის გადასახადი საქართველოში

საქართველოს საგადასახადო სისტემა მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ლიბერალური და მარტივია. განსხვავებით ევროპის მრავალი ქვეყნისაგან, სადაც მემკვიდრეობის გადასახადი (Inheritance Tax) შესაძლოა ქონების ღირებულების 40-50%-მდეც კი აღწევდეს, საქართველოში ცალკეული მემკვიდრეობის გადასახადი საერთოდ არ არსებობს. აღნიშნული საკითხი რეგულირდება საქართველოს საგადასახადო კოდექსით, საშემოსავლო გადასახადის ჭრილში.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის თანახმად, პირველი და მეორე რიგის კანონიერი მემკვიდრეების მიერ (მეუღლე, შვილები, მშობლები, შვილიშვილები, დები და ძმები) მემკვიდრეობით ან ჩუქებით მიღებული ქონება სრულად თავისუფლდება საშემოსავლო გადასახადისგან, მიუხედავად უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულებისა. მესამე და მეოთხე რიგის მემკვიდრეებისთვისაც მოქმედებს საგადასახადო შეღავათი 150,000 ლარამდე ღირებულების ქონებაზე. ეს გარემოება ქონების თაობიდან თაობაზე გადაცემასა და საოჯახო აქტივების შენარჩუნებას ფინანსურად ძალიან ხელსაყრელს ხდის.

მიუხედავად იმისა, რომ უძრავი ქონების მემკვიდრეობით მიღებისას გადასახადი 0%-ია, პროცედურა მოითხოვს გარკვეულ ადმინისტრაციულ იურიდიულ ნაბიჯებს. სამკვიდროს მისაღებად საჭიროა სანოტარო ბიუროში სამკვიდრო მოწმობის გაფორმება და შემდგომში საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში (NAPR). ამ დროს მემკვიდრე იხდის მხოლოდ სტანდარტულ სანოტარო და სარეგისტრაციო მოსაკრებელს, რაც ჩვეულებრივ რამდენიმე ასეულ ლარს შეადგენს.

უძრავ ქონებაში ინვესტირების კუთხით, მნიშვნელოვანია სხვა საგადასახადო და ფინანსური ასპექტების ცოდნაც. მაგალითად, დეველოპერისგან ახალაშენებულ ბინებში უძრავი ქონების შეძენისას, 18% დღგ (დამატებული ღირებულების გადასახადი) ყოველთვის ჩართულია დეველოპერის გასაყიდ ფასში. გარდა ამისა, უცხოელი ინვესტორებისთვის, რომლებიც იძენენ უძრავ ქონებას, მოქმედებს სპეციალური სტიმულები: $150,000 აშშ დოლარის ზღვარი უძრავ ქონებაში ინვესტიციისთვის იძლევა მოკლევადიანი ბინადრობის უფლების მოპოვების შესაძლებლობას.

ადგილობრივ ბაზარზე საბანკო დაფინანსების მისაღებად, ქართული ბანკები ითხოვენ 30-40% პირველად შენატანს, ხოლო საპროცენტო განაკვეთები შეადგენს 10-14%-ს წლიურად. მოქნილ საგადასახადო გარემოსთან და ნულოვან მემკვიდრეობის გადასახადთან კომბინაციაში, საქართველოს უძრავი ქონების ბაზარი საუკეთესო არჩევანია კაპიტალის გრძელვადიანი დაცვისა და შთამომავლობისთვის გადაცემისათვის.