საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო (NAPR)

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო (NAPR – National Agency of Public Registry) წარმოადგენს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედ საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს, რომელიც პასუხისმგებელია უძრავ ქონებაზე საკუთრების, იპოთეკის, იჯარის, ყადაღისა და სხვა უფლებრივ-სამართლებრივი შეზღუდვების რეგისტრაციაზე. საქართველოში უძრავი ქონების ბაზარი გამოირჩევა მაღალი გამჭვირვალობითა და ეფექტურობით, სადაც NAPR ცენტრალურ როლს ასრულებს. ნებისმიერი გარიგება — იქნება ეს ბინის, სახლის, კომერციული ფართის თუ მიწის ნაკვეთის ყიდვა-გაყიდვა — სამართლებრივად ძალაში შედის მხოლოდ მას შემდეგ, რაც შესაბამისი უფლება აისახება საჯარო რეესტრის ერთიან ელექტრონულ ბაზაში.

სააგენტოს საქმიანობის საფუძველს წარმოადგენს უძრავი ქონების რეესტრი, სადაც თითოეულ ობიექტს ენიჭება უნიკალური საკადასტრო კოდი. ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან არის ძირითადი დოკუმენტი, რომელიც ადასტურებს ქონების მესაკუთრის ვინაობას, ფართობს, საზღვრებსა და შესაძლო სამართლებრივ ტვირთებს. საქართველოს საჯარო რეესტრის სისტემა მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფი და ნაკლებად ბიუროკრატიულია. ტრანზაქციის რეგისტრაცია შესაძლებელია განხორციელდეს იუსტიციის სახლებში ან ავტორიზებულ პირებთან, მაგალითად ნოტარიუსებთან, ბანკებსა და დეველოპერულ კომპანიებთან. რეგისტრაციის ვადები მერყეობს 4 სამუშაო დღიდან დაჩქარებულ რეჟიმში იმავე დღეს დასრულებამდე, რაც მინიმუმამდე დაჰყავს ტრანზაქციულ რისკებს.

ახალაშენებული უძრავი ქონების (პირველადი ბაზარი) შეძენისას NAPR-ში რეგისტრირდება როგორც მომავალი საკუთრების უფლება მშენებარე ობიექტის შემთხვევაში, ისე საბოლოო საკუთრება მშენებლობის დასრულების შემდგომ. ინვესტორებისთვის და მყიდველებისთვის მნიშვნელოვანია გათვალისწინება, რომ 18% VAT always included in developer price on new-build (დეველოპერის ფასში ახალაშენებულ ობიექტებზე ყოველთვის შედის 18%-იანი დღგ), რაც უკვე ასახულია ხელშეკრულებასა და საბოლოო ღირებულებაში. საჯარო რეესტრში მომავალი საკუთრების უფლების რეგისტრაცია მყიდველს აძლევს სრულ გარანტიას, რომ დეველოპერი ვერ შეძლებს იგივე ფართის სხვა პირზე გასხვისებას ან იპოთეკით დატვირთვას მყიდველის თანხმობის გარეშე.

NAPR ასევე უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებს საბანკო დაფინანსებისა და იპოთეკური сესხების გაცემის პროცესში. როდესაც მყიდველი უძრავ ქონებას ბანკის დახმარებით ყიდულობს, საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებასთან ერთად რეგისტრირდება ბანკის სასარგებლოდ იპოთეკის უფლება. აღსანიშნავია, რომ Georgian bank financing needs 30-40% down at 10-14% rates (ქართული ბანკების დაფინანსებას სჭირდება 30-40% თანამონაწილეობა/პირველადი შენატანი და 10-14% საპროცენტო განაკვეთი), ვალუტისა და სესხის პირობების მიხედვით. იპოთეკის რეგისტრაცია ბანკს აძლევს სამართლებრივ გარანტიას, ხოლო მსესხებელს საშუალებას აძლევს ოფიციალურად გახდეს ქონების მესაკუთრე სესხის მოქმედების პერიოდშიც კი.

უცხოელი ინვესტორებისთვის საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში ქონების რეგისტრაცია წარმოადგენს საქართველოს ბინადრობის უფლების მიღების პირველად საფუძველს. მოქმედი კანონმდებლობით, $150,000 USD threshold for residency by real estate investment ($150,000 აშშ დოლარის ზღვარი უძრავი ქონების ინვესტიციით ბინადრობის უფლების მისაღებად) ითვალისწინებს საჯარო რეესტრში დარეგისტრირებული ქონების საბაზრო ღირებულებას, რომელიც დასტურდება აკრედიტებული ფასდამფასებლის დასკვნით. NAPR-ის მიერ გაცემული ამონაწერი წარმოადგენს ძირითად მტკიცებულებას სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოში ბინადრობის მოწმობის განაცხადის წარდგენისას.

შეჯამების სახით, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო უზრუნველყოფს საქართველოს უძრავი ქონების ბაზრის სტაბილურობას, გამჭვირვალობასა და ინვესტორთა უფლებების მაღალ დაცულობას. NAPR-ის ციფრული სერვისები, თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენება და მარტივი პროცედურები საქართველოს უძრავ ქონებაში ინვესტირებას ხდის უსაფრთხოსა და მიმზიდველს როგორც ადგილობრივი, ისე საერთაშორისო მყიდველებისთვის.