მყიდველის დამატებითი ხარჯები

საქართველოში უძრავი ქონების შეძენის პროცესი გამოირჩევა მაღალი გამჭვირვალობითა და დაბალი ბიუროკრატიული ბარიერებით. ბევრ ევროპულ ქვეყანასთან შედარებით, სადაც უძრავი ქონების გადაცემის გადასახადები და საბროკერო საკომისიოები გარიგების ღირებულების 10-15%-ს აღწევს, საქართველოში მყიდველის დამატებითი ხარჯები მინიმალურია. მიუხედავად ამისა, ინვესტორმა თუ კერძო მყიდველმა ზუსტად უნდა იცოდეს ის ფინანსური ვალდებულებები, რომლებიც თან ახლავს ყიდვა-გაყიდვის ტრანზაქციას.

პირველადი ხარჯი დაკავშირებულია საკუთრების უფლების რეგისტრაციასთან. საქართველოში ამ პროცესს ახორციელებს იუსტიციის სახლის საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო (NAPRH). რეგისტრაციის საფასური დამოკიდებულია მომსახურების სისწრაფეზე. სტანდარტული რეგისტრაცია შეადგენს დაახლოებით 75 ლარს, ხოლო დაჩქარებული მომსახურება იმავე დღეს – 300 ლარამდე. თუ მყიდველი უცხოელია ან გარიგება დისტანციურად, მინდობილობით ხორციელდება, დამატებით წარმოიშობა ნოტარიუსის, თარგმანისა და აპოსტილით დამოწმების ხარჯები, რაც ჩვეულებრივ 100-დან 300 ლარამდე მერყეობს.

ახალაშენებული და მეორადი უძრავი ქონების შეძენას შორის მნიშვნელოვანი საგადასახადო განსხვავებებია. დეველოპერული კომპანიებისგან პირველად ბაზარზე ბინის შეძენისას, კანონმდებლობის შესაბამისად, 18%-იანი დამატებული ღირებულების გადასახადი (დღგ) ყოველთვის უკვე ჩართულია დეველოპერის მიერ გამოცხადებულ საბოლოო ფასში. მყიდველს არ უწევს ამ გადასახადის ცალკე დამატება ან დაფარვა. მეორად ბაზარზე ფიზიკურ პირებს შორის გარიგებისას გადაცემის გადასახადი საერთოდ არ არსებობს. უძრავი ქონების სააგენტოს საკომისიოს (რომელიც ჩვეულებრივ 2-3%-ს შეადგენს) საქართველოში თითქმის ყოველთვის გამყიდველი იხდის, თუ მხარეები სხვაგვარად არ შეთანხმდებიან.

საბანკო დაფინანსებისა და იპოთეკური სესხის სარგებლობის შემთხვევაში, მყიდველის ფინანსური დანახარჯები იზრდება. ქართულ კომერციულ ბანკებში იპოთეკური სესხის მისაღებად სავალდებულოა 30-40%-იანი პირველადი თანამონაწილეობა (წინასწარ შენატანი). საპროცენტო განაკვეთები უცხოურ ვალუტაში ან არარეზიდენტებისთვის, როგორც წესი, 10-14%-ის ფარგლებში მერყეობს. საბანკო ხარჯებში ასევე შედის უძრავი ქონების დამოუკიდებელი აუდიტორული შეფასება, სესხის დამტკიცების საკომისიო და ქონების სავალდებულო დაზღვევა.

საინვესტიციო მიზნით უძრავი ქონების შეძენისას ხშირად დგება ბინადრობის უფლების მიღების საკითხი. საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობით, უცხო ქვეყნის მოქალაქეს შეუძლია მოითხოვოს მოკლევადიანი ბინადრობის ნებართვა, თუ შეძენილი უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულება შეადგენს სულ მცირე 150,000 აშშ დოლარს. ამ პროცესისთვის აუცილებელია აკრედიტებული ექსპერტის მიერ მომზადებული ოფიციალური შეფასების დასკვნა, რაც ქონების საბაზრო ღირებულებას დაადასტურებს.

დაბოლოს, უძრავი ქონების შეძენის შემდეგ მყიდველს შეიძლება დასჭირდეს მცირე ადმინისტრაციული ხარჯების გაღება კომუნალური მრიცხველების (ელექტროენერგია, წყალი, გაზი) საკუთარ სახელზე გადაფორმებისთვის ან ახალ აშენებულ კორპუსში გამრიცხველიანების აბონენტად რეგისტრაციისთვის. საერთო ჯამში, საქართველოში უძრავი ქონების ყიდვისას თანმდევი საოპერაციო ხარჯები უმნიშვნელოა, რაც ქვეყანას უცხოელი ინვესტორებისთვის ერთ-ერთ ყველაზე მიმზიდველ მიმართულებად აქცევს.