კომუნალური მომსახურების შემოწმება

უძრავი ქონების შეძენისას ან დაქირავებისას ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ეტაპია კომუნალური მომსახურების შემოწმება. ეს პროცესი მოიცავს ორი ძირითადი ასპექტის გაანალიზებას: ტექნიკურ მზაობას (არის თუ არა ბინა მიერთებული ცენტრალურ ქსელებთან, როგორიცაა ელექტროენერგია, ბუნებრივი აირი, წყალმომარაგება და კანალიზაცია) და ფინანსურ სიფაქიზეს (ხომ არ ერიცხება ქონებას ძველი მფლობელისგან დარჩენილი დავალიანება). საქართველოში უძრავი ქონების ბაზარი დინამიურად ვითარდება, შესაბამისად, როგორც მეორად, ისე ახალაშენებულ ბინებში კომუნიკაციების სტატუსის დადგენა ტრანზაქციის უსაფრთხოების აუცილებელი პირობაა.

ახალაშენებულ ბინებში (დეველოპერული პროექტები) კომუნალური შემოწმება განსაკუთრებულ ყურადღებას მოითხოვს. ხშირად ბინები ბარდება შავი, თეთრი ან მწვანე კარკასის მდგომარეობაში, სადაც კომუნიკაციები შეიძლება მიყვანილი იყოს მხოლოდ ბინის კარამდე ან მრიცხველების დამონტაჟება ცალკე აბონენტად დარეგისტრირებას მოითხოვდეს. მყიდველებმა უნდა გაითვალისწინონ, რომ საქართველოში დეველოპერისგან ახალაშენებული ქონების შეძენისას, კანონმდებლობით დადგენილი 18%-იანი დღგ (დამატებული ღირებულების გადასახადი) ყოველთვის უკვე ჩართულია დეველოპერის მიერ შეთავაზებულ საბოლოო ფასში. თუმცა, აბონენტად რეგისტრაციის და მრიცხველების გამრიცხველიანების საფასური ზოგჯერ ცალკე გადასახადს წარმოადგენს, რაც ნასყიდობის ხელშეკრულებაში წინასწარ უნდა გადამოწმდეს.

მეორად ბაზარზე უძრავი ქონების ყიდვისას მთავარი რისკი წინა მესაკუთრის მიერ დატოვებული დავალიანებებია. საქართველოში მომსახურე კომპანიები (მაგალითად, თელასი, თბილისი ენერჯი, ჯორჯიან უოტერ ენდ ფაუერი და სხვა) დავალიანებას ხშირად კონკრეტულ აბონენტს ან საცხოვრებელ მისამართს უკავშირებენ. თუ ბინაზე ირიცხება დავალიანება, ახალ მესაკუთრეს შეიძლება შეექმნას პრობლემები მომსახურების აღდგენასთან ან საკუთარ სახელზე აბონენტის გადაფორმებასთან დაკავშირებით. ამიტომ, ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებამდე აუცილებელია ყველა კომუნალური კომპანიიდან ნულოვანი დავალიანების ცნობის მოპოვება ან ქვითრების გადამოწმება.

უძრავი ქონების შეძენა ხშირად უკავშირდება საბანკო დაფინანსებას ან ბინადრობის უფლების მიღებას. ქართულ ბანკებში იპოთეკური სესხის აღებისას, ბანკები ითხოვენ 30-40%-იან თანამონაწილეობას (წინასწარ შენატანს), ხოლო საპროცენტო განაკვეთები ძირითადად 10-14%-ის ფარგლებში მერყეობს. ბანკის შეფასებისას, ქონების ინფრასტრუქტურული გამართულობა და კომუნიკაციების არსებობა მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ობიექტის საბაზრო ღირებულების დადგენაში. გარდა ამისა, უცხოელი ინვესტორებისთვის, რომლებსაც სურთ საქართველოში ინვესტიციით ბინადრობის უფლების მიღება უძრავი ქონების შეძენით (სადაც კანონით დადგენილი მინიმალური ზღვარი შეადგენს 150,000 აშშ დოლარს), სრულად გამართული და კომუნიკაციებით უზრუნველყოფილი ქონება წარმოადგენს უსაფრთხო და საიმედო კაპიტალდაბანდებას.

კომუნალური შემოწმების პროცესში რეკომენდებულია შემდეგი ნაბიჯების გადადგმა: პირველი, აბონენტის ნომრების გამოთხოვა გამყიდველისგან და თითოეული პროვაიდერის ცხელ ხაზზე ან ონლაინ პორტალზე ბალანსის გადამოწმება. მეორე, ბინაში არსებული მრიცხველების ჩვენებების დაფიქსირება მიღება-ჩაბარების აქტის ხელმოწერისას. მესამე, ახალაშენებულ პროექტებში დეველოპერთან იმის დაზუსტება, თუ როდის იგეგმება გაზისა და წყლის ცენტრალური მაგისტრალების საბოლოო ექსპლუატაციაში მიღება. ეს მარტივი პროცედურები თავიდან აგაცილებთ გაუთვალისწინებელ ხარჯებსა და იურიდიულ შეფერხებებს.